Wybierz bezpieczne

Użytkownicy samochodów wymieniają amortyzatory z powodu ich uszkodzenia, a w ekstremalnych sytuacjach, gdy dalej nie da się już jechać.

Kluczową rolę w układzie zawieszenia, obok sprężyn, drążków skrętnych i wahaczy, odgrywają amortyzatory. Od tego, czy są one sprawne, zależy komfort i bezpieczeństwo prowadzenia pojazdu. Oznaki wyeksploatowania amortyzatorów to nierównomierne zużycie opon, wibracje kierownicy, większe niż zazwyczaj kołysanie nadwozia na nierównościach drogi i na zakrętach.

W Europie Zachodniej przeprowadzono w ponad 16 tys. samochodach testy sprawności amortyzatorów. Połowa testowanych amortyzatorów nadawała się do wymiany. Jakie byłyby wyniki badań samochodów jeżdżących po polskich drogach, strach pomyśleć. Od rzeczywistości trudno jednak uciec, szczególnie niesprawnym samochodem.

Do zużytych amortyzatorów kierowca przyzwyczaja się instynktownie dostosowując styl i technikę jazdy do warunków i ograniczonych możliwości pojazdu. Dlatego zapewne podczas badania technicznego zalecenie wymiany amortyzatorów może być dla większości kierowców niemiłą, bo kosztowną niespodzianką. To tylko sytuacja teoretyczna, albowiem profesjonalnego sprzętu diagnostycznego do badań amortyzatorów jest jak na lekarstwo. Ufamy więc doświadczeniu mechaników. Sprawność amortyzatora można ocenić za pomocą urządzeń mierzących absorpcję energii przez amortyzator przy wymuszaniu ruchów sprężania i rozprężania. Jeżeli amortyzator nie spełnia najmniejszej tolerancji bezpieczeństwa, to oznacza, że jest do wymiany. Jazda z takimi amortyzatorami jest niebezpieczna, albowiem nie jest on zdolny utrzymywać oponę w kontakcie z podłożem. Tym samym rośnie ryzyko wypadku, szczególnie w czasie wykonywania manewrów nagłych skrętów lub ostrego hamowania.

Zakup amortyzatorów jest zawsze dużym wydatkiem i do tych kosztów musimy jeszcze doliczyć tzw. robociznę. Ale nie zawsze. W wielu samochodach tylne amortyzatory można wymienić samemu, gdyż nie są do tego celu potrzebne żadne specjalistyczne narzędzia.

Wymiana przednich amortyzatorów w większości przypadków wymaga wizyty w serwisie, ponieważ do demontażu sprężyny potrzebny jest specjalny ścisk, a po naprawie trzeba

Wymiana tylnych amortyzatorów jest bardzo prosta. Jedyną trudnością mogą być problemy z odkręceniem skorodowanych śrub. wyregulować geometrię.

Raz w roku właściciele starych aut przeżywają stres – trzeba zrobić obowiązkowe badanie techniczne. Upoważniony diagnosta robi dość szczegółowy przegląd samochodu.

Okresowe badanie techniczne jest płatne i samochody starsze niż pięć lat muszą się na nim stawiać raz w roku. Młodsze rzadziej ? w przypadku nowych pojazdów pierwsze robi się po trzech latach od momentu zarejestrowania, drugie po kolejnych dwóch. Wpis w dowodzie rejestracyjnym o wykonaniu przeglądu technicznego jest konieczny aby móc jeździć samochodem po ulicach.

Kontrolka zadecyduje

Zadaniem amortyzatora jest przeciwdziałanie pionowym drganiom kół i odrywaniu ich od podłoża. Gdy amortyzatory są zużyte, droga hamowania pojazdu przy prędkości 50 km/h wydłuża się o 2 metry.

Stopień zużycia amortyzatorów ma bezpośredni wpływ nie tylko na komfort lecz również na bezpieczeństwo jazdy. Pogorszenie tłumienia następuje powoli i kierowca się do tego przyzwyczaja. Utrudnia to obiektywną ocenę stanu amortyzatorów. Oglądając amortyzatory można stwierdzić ewentualny wyciek płynu, a nie stopień ich zużycia. stwierdzić jedynie ich nieszczelność. Gdy amortyzatory są zużyte, pojazd podczas jazdy po nierównościach zachowuje się niestabilnie, a na łuku mogą występować wyczuwalne uskoki auta w bok. Kolejnymi objawami zużycia amortyzatorów są nieregularne zużycie bieżnika opon i nadmierne ?nurkowanie? przodu pojazdu podczas hamowania.

Stanowisko diagnostyczne TUZ-1 służy do sprawdzania działania amortyzatorów bez konieczności ich wymontowywania oraz do mierzenia nacisku koła i rzeczywistej masy całkowitej pojazdu.

Składa się ono z dwóch zespołów mechanicznych, układu pomiarowego, komputera, monitora 17?, kolorowej drukarki atramentowej, zdalnego sterowania.
Pomiary wykonywane za pomocą TUZ-1 oparte są na metodzie Eusama. Wyniki pomiarów przedstawiane są w procentach określających przyczepność koła. Przebieg badania obserwuje się na monitorze komputera. Ocena stanu zawieszenia przedstawiana jest w raporcie z pomiarów.

Dane techniczne:

• maksymalny nacisk koła: 10 kN,
• zakres pomiaru: 0 ? 99%,
• rozstaw kół: 900 ? 2200 mm,
• amplituda drgań: 6 mm,

Drgania na kierownicy podczas jazdy często świadczą o niewyważeniu kół, więc trzeba jak najszybciej odwiedzić serwis. Jednak w wielu przypadkach wyważanie nic nie zmienia i wówczas jedynym ratunkiem jest doważenie kół na samochodzie, bez odkręcania ich z piasty.

Drgania na kierownicy nie muszą występować przy każdej prędkości, mogą się pojawiać tylko w pewnym zakresie prędkości.

Zdarza się, że ponowne wyważanie nie przynosi żadnej poprawy, gdyż koło założone na wyważarkę stacjonarną jest prawidłowo wyważone. Powodem takiego stanu może być sposób mocowania koła na wyważarce i w samochodzie. Na wyważarce felga jest mocowana przez stożek, natomiast w samochodzie śrubami i jeśli felga jest nieco krzywa, wystarczy to do powstania niewielkiego niewyważenia. Jeśli np. nastąpi przesunięcie osi obrotu o 0,1 mm spowoduje to niewyważenie około 10 gramów, a przy prędkości powyżej 100 km/h urasta ono już do kilku kilogramów!

W praktyce stosuje się różne metody określania stanu technicznego amortyzatorów. Najtańsza z nich, kontrola wzrokowa, powinna być wykonywana zawsze podczas przeglądów.

W trakcie jej trwania można wykryć uszkodzenia zewnętrzne, korozję oraz wycieki oleju, które praktycznie dyskwalifikują amortyzator. Kolejną jest próba kołysania samochodem. Chociaż jest ona nieskomplikowana, ma zasadniczą wadę, za jej pomocą można zweryfikować tylko całkowicie zużyte amortyzatory. Jazda próbna wymaga uczestnictwa fachowca, który może ocenić sposób zachowania pojazdu podczas jazdy na wprost, pokonywania zakrętów, hamowania i przyśpieszania porównując stan faktyczny z reakcjami sprawnego pojazdu.

Im bardziej zaawansowany technicznie samochód, tym bardziej trzeba o niego dbać i uważniej dobierać części zamienne. Np. tylko w pełni sprawne i najwyższej jakości amortyzatory są w stanie zapewnić dobrą pracę elektronicznych układów ABS czy ESP.

Już w samochodach klasy średniej ABS stanowi niemal standard, coraz częściej towarzyszy mu też system stabilizacji toru jazdy ESP. Cała ta niezwykle pożyteczna elektronika spełnia jednak swoje zadania tylko wówczas, gdy zawieszenie samochodu, głównie zaś amortyzatory, jest całkowicie sprawne. Jeżeli coś w nim niedomaga, systemy elektroniczne zamiast pomagać po prostu szkodzą.

Wydłużone hamowanie

Kayaba Industry Company, jeden z największych na świecie producentów amortyzatorów, otwiera nową fabrykę w Czechach. Fot. Kayaba

Zakłady produkcyjne powstaną w Pardubicach i rozpoczną pracę w kwietniu 2006 r. Będą drugimi w Europie, po mieszczących się niedaleko Pamplony w Hiszpanii, gdzie wytwarzane będą amortyzatory Kayaby.

Zdaniem przedstawicieli firmy fabryka pozwoli na umocnienie pozycji producenta na rynkach Starego Kontynentu.

Autor: (mp)